Kas Kayışı Gerginliği Kontrol
Kayış küçük bir parça ama motorun yarısını çalıştırır. Alternatör, devirdaim pompası, hidrolik direksiyon ve klima kompresörü hep aynı kayıştan güç alır. Gerginliği yanlışsa ya kayış kayar ya rulmanlar erken ölür. İyi haber: kontrolü el aleti bile gerektirmeyen, 15 dakikalık bir iş.
Neden Önemli?
- Gevşek kayış: soğukta veya nemde ciyaklama, akü şarj lambasının titremesi, direksiyonun ağırlaşması, motorun ısınma eğilimi.
- Aşırı gergin kayış: alternatör ve pompa rulmanlarında uğultu, kayışın kenarlarından lif atması, gergi rulmanının erken bitmesi.
- Doğru gerginlik ikisinin arasındaki dar bantta durur. Bu yüzden "iyice sık" mantığı işlemez.
Hazırlık ve Gerekenler
- Motor soğuk ve kesinlikle durmuş olmalı. Kontak kapalı, anahtar üstünde değil.
- El feneri, temiz bez, ayna (dar alanlar için).
- Varsa 8-19 mm anahtar takımı, kısa lokma seti, tork anahtarı.
- Otomatik gergisi olan araçlarda kayış sökmek için uzun kol veya özel gergi anahtarı.
- Aracın kullanım kitapçığındaki gerginlik değeri ve kayış diyagramı.
Fanın kanadına, elektrikli fan bağlantısına ve sıcak egzoz manifolduna dikkat edin. Elektrikli fan, motor kapalıyken bile birkaç saniye dönebilir. Uzun süre çalışacaksanız akünün eksi kutbunu ayırmak en güvenlisi.
Adım Adım Kontrol
- Kayışı bulun ve izleyin. Kaputu açın, kasnakların arasından geçen kanallı kayışı takip edin. Kaç kasnağa uğradığını ve gergi rulmanının nerede olduğunu gözünüzle çizin. Fotoğraf çekmek, sökme durumunda hayat kurtarır.
- Gözle muayene yapın. Kayışı elinizle çevirerek tüm çevresini görün. Enine çatlaklar, kanal diplerinde kopmalar, parlamış (cam gibi) yüzey, eksik kanal parçası ve yağ bulaşığı arıyorsunuz. Yağ bulaşığı varsa kaynağını bulun; sadece kayışı değiştirmek çözüm olmaz.
- Boşluk (sarkma) testi yapın. İki kasnak arasındaki en uzun düz bölümü seçin. Tam ortasına baş parmağınızla orta güçte bastırın. Genel kural: her 30 cm serbest mesafede yaklaşık 1 cm çökme normal kabul edilir. 2 cm'yi geçen sarkma gevşek, 5 mm'nin altında kalan neredeyse hiç oynamayan kayış ise aşırı gergin demektir.
- Çevirme testini ekleyin. Aynı uzun bölümde kayışı iki parmakla tutup çevirmeye çalışın. Kanallı bir kayış yaklaşık çeyrek tur (90 derece civarı) dönmelidir. Yana yatıyorsa gevşek, hiç dönmüyorsa fazla gergindir. Bu yöntem, kas kayışı gerginliği hakkında hızlı ve şaşırtıcı derecede güvenilir bir fikir verir.
- Otomatik gergiyi okuyun. Çoğu modern motorda yaylı gergi vardır. Gövdesinde bir gösterge çentiği ya da pencere bulunur. İşaret aralığın dışına, genelde "aşınma sınırı" tarafına kaymışsa yay yorulmuş ya da kayış uzamıştır. Gergi kolunu hareket ettirdiğinizde takılıyor, sesli dönüyor veya yağ sızdırıyorsa gergi ünitesi değişmelidir.
- Rulmanları dinleyin. Kayışı çıkarmadan gergi ve avara rulmanlarını elle çevirin (kayışı gevşetmeniz gerekir). Pürüzlü dönüş, yana boşluk, sallanma varsa gerginliği ayarlamak boşa gider.
- Ayarlanabilir sistemi gevşetin. Manuel gerginlik alternatörün kaydırılmasıyla veya ayar vidasıyla yapılır. Alternatörün kilit civatasını ve mil civatasını hafifçe gevşetin. Alternatörü çektikçe kayış gerilir, kasnağa doğru ittikçe gevşer.
- Kademeli sıkın. Küçük bir hareket bile gerginliği belirgin değiştirir. Her hamleden sonra kilit civatasını hafif sıkıp 3. ve 4. adımdaki testleri tekrarlayın. Değer tuttuğunda civataları kitapçıktaki tork değerinde sıkın. Ayar için alternatör gövdesini levye ile zorlamayın; kulakları çatlar.
- Yeni kayış taktıysanız oturtun. Kayış diyagramına göre geçirin, tüm kanalların kasnak dişlerine tam oturduğunu kontrol edin. Motoru 5-10 dakika çalıştırın, durdurun ve gerginliği bir kez daha ölçün. Yeni kayışlar ilk çalışmada bir miktar uzar.
- Son kontrolü yapın. Motoru çalıştırın, klimayı ve direksiyonu deneyin. Ciyaklama yoksa, şarj lambası sönükse ve kayış kasnaklarda ortalanmış gidiyorsa iş tamam. Alet, bez ve eldiveninizi motor bölmesinde bırakmadığınızdan emin olun.